ปลาหัวตะกั่ว

ปลาหัวตะกั่ว ปลาหัวตะกั่วทองคำ

ปลาหัวตะกั่ว หรือ ปลาหัวเงิน หรือ ปลาหัวงอน (อังกฤษ: Blue panchax, Whitespot panchax) เป็นปลาน้ำจืดขนาดเล็กชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Aplocheilus panchax อยู่ในตระกูลปลาหัวตะกั่ว (Aplocheilidae)

มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับปลาในตระกูลปลาซิวข้าวสาร (Adrianichthyidae) ซึ่งเป็นปลาต่างตระกูลกัน มีลำตัวกลมยาว หัวโตกว้าง มองด้านข้างเห็นปลายแหลม สันหัวแบน ปากซึ่งอยู่ปลายสุดเชิดขึ้น ตาโต และอยู่ชิดแนวสันหัว เกล็ดใหญ่ ครีบต่างๆมีขอบกลม ครีบข้างหลังมีขนาดเล็กอยู่ใกล้ครีบหาง พื้นลำตัวมีสีเทาอมเหลือง ครีบต่างๆสีออกเหลือง โคนครีบหลังสีดำ มีจุดเด่นหมายถึงมีจุดกลมสีเงินเหมือนสีของตะกั่วขนาดใหญ่โดดเด่นอยู่บนสันหัวระหว่างนัยน์ตา อันเป็นที่มาของชื่อเรียก

มีขนาดยาวประมาณ 8 เซนติเมตร แต่มีขนาดโดยเฉลี่ยราว 3-6 เซนติเมตร พบกระจายจำพวกทั่วๆไปในแหล่งน้ำจืดและน้ำกร่อยตั้งแต่อนุทวีปประเทศอินเดียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนถึงอินโดนีเซีย สำหรับในประเทศไทยพบกระจายอยู่ทุกภาค จัดเป็นปลาที่หาได้ง่าย และก็เป็นเพียงชนิดเดียวเท่านั้นในตระกูลนี้ที่พบได้ในประเทศ

มีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูง กินตัวอ่อนของแมลงน้ำ เช่น ลูกน้ำและแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหาร ตัวผู้มีขนาดตัวที่ใหญ่กว่าตัวเมีย ครีบใหญ่กว่าและสีสันต่างๆก็สดกว่า และมีนิสัยก้าวร้าวชอบกัดกันเองในฝูง ผู้คนในสมัยก่อนจึงนักนิยมจับมาเลี้ยงดูเพื่อการกัดกันเป็นการพนันเสมือนปลากัดหรือปลาเข็ม

หลวงมัศยจิตรการและโชติ สุวัตถิ ได้กล่าวถึงปลาหัวตะกั่วเมื่อปี พุทธศักราช 2503 ไว้ว่า

ปลาประเภทนี้รู้จักกันในชื่อ หัวตะกั่ว มากยิ่งกว่าชื่ออื่น แม้ว่าจะมีชื่อ หัวเงิน แล้วก็ หัวงอน ก็ตาม เป็นปลาขนาดเล็ก ถูกใจอยู่ตามผิวน้ำ ซึ่งอาจจะแลเห็นจุดขาวตะกั่วบนหัวได้เสมอ เนื่องด้วยปลาประเภทนี้ชอบกินลูกน้ำ ก็เลยนับว่าทำประโยชน์ให้แก่มนุษย์อย่างหนึ่ง

ปลาหัวตะกั่วมีชื่อเรียกในภาษาใต้ว่า “หัวกั่ว” ปัจจุบันมีการเพาะขยายพันธุ์กันเป็นปลาสวยงาม

 

ปลาหัวตะกั่วทองคำ

ปลาหัวตะกั่วทองคำ หรือชื่อที่เรียกในวงการปลาสวยงามว่า ปลามังกรน้อย (อังกฤษ: Striped panchax, Golden wonder killifish, Malabar killi) เป็นปลาที่อาศัยอยู่ในน้ำจืดขนาดเล็กชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Aplocheilus lineatus อยู่ในสกุลปลาหัวตะกั่ว หรือ ตระกูลปลาคิลลี่ (Aplocheilidae)

มีรูปร่างทั่วไปคล้ายกับปลาหัวตะกั่ว (A. panchax) ซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน ซึ่งพบในภูมิภาคทวีปเอเชียทิศตะวันออกเฉียงใต้ แต่สำหรับปลาหัวตะกั่วทองคำนั้นจะพบในตอนใต้ของประเทศอินเดีย และศรีลังกา

มีขนาดความยาวเต็มกำลังโดยประมาณ 10 เซนติเมตร จัดเป็นปลาประเภทหนึ่งในเครือญาตินี้ที่มีขนาดใหญ่ เพศผู้มีครีบที่แหลมยาวคล้ายหอกกว่าตัวเมีย และมีแถบสีแดงและดำบริเวณครีบ ซึ่งตัวเมียไม่มี

เป็นปลาที่มีสีสันสวยงามมากชนิดหนึ่ง โดยจะมีสีเหลืองทองสว่างไสวไปทั่วทั้งตัว อันเป็นที่มาของชื่อเรียก ขณะที่บางตัวที่มีสีซีดจะเป็นสีเขียวหรือขาวจางๆ

เป็นปลาที่นิยมเลี้ยงกันเป็นปลาสวยงาม โดยเฉพาะในตู้ไม้น้ำ หรือเลี้ยงเดี่ยวๆซึ่งสามารถเพาะขยายพันธุ์ในที่เลี้ยงได้แล้ว โดยเป็นปลาที่ออกไข่แพร่พันธุ์ง่าย ปลาจะวางไข่ติดกับไม้น้ำ ไข่จะมีเส้นใยพันอยู่รอบ ใช้เวลาฟักเป็นตัวราว 12-14 วัน ปลาแก่ยืนยาวได้ถึง 4 ปี โดยมีตอนเว้นระยะการวางไข่ราว 2 อาทิตย์